SHKRIMI
e mërkurë, 18 tetor 2017

EJUP AJDINI: NJË SATIRË QË BALLAFAQOHET ME KOHËN

 Tetovë, 4 mars 2017: Ekrem Ajruli është figurë e njohur krijuese, veçmas në fushën e poezisë satirike. Vazhdimisht është pritur mirë nga lexuesi në hapësirat shqiptare të Maqedonisë dhe më gjerë. Poezia satirike e këtij autori zë vend të rëndësishëm në kulturën e hapësirave tona letrare, përmes së cilës plotësohet zbrazëtira e krijimtarisë letrare e këtij zhanri. Me këtë i hapën rrugë të reja satirës në letërsinë tonë, edhe atë me një natyrë të hapur e të guximshme, duke e justifikuar me një humor sa të mençur dhe përqeshës, po aq edhe ironik. Ai din t’i ironizoj ata që thirren të mëdhenj, apo idhuj. Me delikatesë i zbulon anët e ulëta, të shëmtuara dhe ato qesharake. Për këtë mund ta kujtojmë poezinë Nostalgjia:

Thoshin zgjeboproletarët

Kemi një atdhe

Shtrihet nga Sibiri

Gjer poshtë në Egje.


Kjo poezi nuk ka asnjë maskomani dhe mu për këtë, në njëfarë forme, autori paguan njëfarë haraçi dekadë pas dekade. Këndi i tij krijues, përveçse është interesant, ai dallohet edhe për nga optimizmi dhe krenaria edhe pse ajo nuk aplikohet sa duhet.

Ekrem Ajruli deri më tani botoi këto përmbledhje me poezi satirike: “Marshi i demonëve” (1995), “Rroftë e qoftë Lolestani”(2004),“Kur qesh doktor Valuta” (2007). “Palopatriotët”(2012) dhe së fund mi, nga të gjitha këto botoi përzgjedhjen. “XX vite krijimtari letrare”.



Ekrem Ajruli është figurë e njohur krijuese.


Te të gjitha përmbledhjet poetike, në thelb e hasim theksin e fuqishëm satirik, ku, në të njëjtën kohë ato mbajnë me vete edhe dhembjen e tragjikes jetësore që e përcjellin botën e kohës sonë, veçmas atë shqiptare. Herë-herë kjo poezi lexuesit i sjell edhe gëzime, sepse kjo poezi e guximshme, jo vetëm satirizon të keqen, por edhe e harmonizon me një humor të lehtë të vërtetën. Ajo na bën ta ndjejmë thellësisht ate dhe të kultivojmë besimin për një të ardhme më të mirë, pasi bota nuk është bosh, ajo ka edhe poet që janë kujdestar dhe sulmojnë në vazhdimësi të keqen dhe të shëmtuarën në mesin tonë. Njëherit na bënë që të mësojmë nga gabimet dhe të këqijat që përvidhen në mesin e shoqërisë sonë.

Arti i këtij autori nuk është i zbrazur në asnjë moment, por gjithmonë është një terapi psikologjike për lexuesin, e cila gjithmonë ka një qëllim dhe një porosi të caktuar, siç duket qartë te poezia Atdhe:

atdhe i dashur

ç’të gjeti sot

shpirtin ty ta nxinë

emrin ta kanë ndot………..

pjellat e përdala

që i lakmohen lekut

të sulen pa mëshirë

për hesap të grekut.


Me energjinë e madhe për poezinë satirike, Ekrem Ajruli, sipas meje, dëshmohet veçmas me përmbledhjen “Palopatriotët”, me të cilën u kundërvihet fenomeneve të ashpra e të shëmtuara shoqërore dhe vetive të ulëta të individëve.

Këto poezi janë të hapura dhe pa e fshehur vetveten, pasi duken qartë gjurmët dhe mendimet që ka përçuar autori nëpër këto vargje. Rrallë ndodh që ndonjëra nga këto satira të jetë e pakripur, sepse gjithmonë sjell një gjellë të shijshme poetike. Vazhdimisht mëton që këtë lloj poezie ta ngrejë në shkallën e një humori satirik të moderuar. Ai shkruan pa ekuivokë, ashtu siç i vjen dhe si e ndjen në shpirt. Nuk matën shumë e shumë se ku prek dhe kënd e hidhëron.

Autori ka guximin që të prek edhe strukturat më të larta pushtetmbajtëse si p.sh. te poezia Amaneti, të cilën ia kushton figurës së ndritur Ymer Prizrenit, ku edhe thotë:

Hej Imer Prizreni

Në pyet për Pollogun

E kam lënë rrëmujë

Grinden bajraktarët

Për kolltuk të huaj

......................................

Grinden bajraktarët

Hekur brejnë me dhëmbë

Mbi amanet dëshmorësh

Shkelin me dy këmbë.


Në këtë drejtim nuk kursen as figurat politike evropiane. Me guxim i sulet Dik Martit, i cili me pa të drejt mundohet ta njollosi dinjitetin e shqiptarit, veçmas atë pjesë që është më e shenjta dhe më sublimja për botën shqiptare, Uçk-në:

Vallë kujt i duhen sot

Organet tuaja-organe barbarësh......

Bota mirë e njeh

Gjakun tuaj të prishur.


Përveç satirizues, herë-herë të bën të mendosh thellë për shumë probleme të shoqërisë sonë në tërësi. Kjo poezi satirike sjell edhe një jehonë të lehtë humori, e cila e bënë këtë poezi më relaksuese dhe më të pranueshme për lexuesin, ku humori edhe satira e ndihmojnë njëra tjetrën të sulmojnë të keqen dhe të ulëtën, si kategori e padëshiruar estetike në mesin e shoqërisë sonë. Prandaj, rreth pentagrameve të qeshjeve dhe humorit dëshmon edhe poezia “më”, ku ndër të tjera thuhet:



Pate thënë ta heq këtë ves

Ndaj duhanin nuk e dua

Por cigaren s’e shmang dot

Ngase digjet veç për mua.


Poezia e këtij autori nuk dallon dukshëm vetëm për nga forma dhe cilësia, por, ajo në veçanti dallohet pikërisht për nga motivet që trajtohen në te, pasi në këtë të fundit, autori shtyn edhe një cikël me motive të dashurisë, të cilat vijnë si krijime të papritura deri më tani. Edhe tek autori ndjehet një dilemë, por në fund të fundit ia arrin që t’i mund tabu-temat lokale për dashurinë dhe për këtë me vetëdije të plotë dëshmon te poezia “ç’t’u”:

ç’t’u

Bëj ndjenjave që nuk ndalen

As nuk ndrydhen

Si valë deti vijnë furishëm

Dhe në grykë të gjitha mblidhe
n.

Siç duket, poetit ia ka marrë mendjen një vetullhollë, vetull e cila lahet me djersën e poetit dhe pastaj thahet nga dielli në ballin e saj. Një motiv i tillë i jep mundësi autorit që edhe në këtë zhanër të krijoj vargje të realizuara bukur:

N’u bëfsha rreze dielli

Do të ulem përmbi vetull

Bulëz djerse të shndërrohem

N’ballin tënd për t’u tretur.


Satiriku dhe humoristi, tani dhe poet i dashuruar, arriti që në njëfarë mënyre t’i përsos në formë të ndjeshme krijimet e tij poetike. E kaliti me sukses këtë lloj poezie dhe me plot shprehje të pasura në mendime, me plot figura stilistike dhe mjaft aktuale për kohën dhe hapësirën kur jeton dhe vepron autori. Ndër të tjera, herë-herë haset ndonjë ngutje e ndonjë vargu, ku mund të kërkohet ndonjë gjetje më e përshtatshme, apo edhe ndonjë strofë që mund te ngrihet në nivel edhe më të lartë, duke ia rritur muzikalitetin, apo duke ia gdhendur vargun.

Marrë në tërësi, Poezia satirike e këtij poeti i plotëson shumë standarde bashkëkohore. E veçanta e kësaj lloj poezie është se, në kohën e realizmit socialist humori dhe satira ishin të papëlqyeshme si kategori estetike, kurse tani në kohën e demokracisë, kjo poezi vjen si nevojë dhe si plotësim i asaj zbrazëtire të gjatë kohore.

Në kuptimin më të thellë të kësaj poezie, figura stilistike e ironisë gjen hapësirë më të gjerë në krijimtarinë e tij, e cila është një tallje e hollë dhe me shije estetike midis fjalëve që kanë karakter shpotitës. Ai në vazhdimësi kacafytet me virtytet e ulëta të njerëzve, ku bëjnë pjesë: Demagogët, Kriminelët, hajdutët, pushtetarët, mizevirët, tradhtarët dhe snobët e ndryshëm, pra, me një fjalë, hordhitë e kohës sonë, që e kanë ngulfatur fatin e atdheut dhe të popullit, të cilin nuk e lënë të marre frymë dhe për këtë shkruan:

“Atdhe i dashur

ç’të gjeti sot

fytyrën ty ta nxirën

emrin ta kanë ndotur

ca turma hordhish

të sulen përmbi

të t’shndërrojnë në gërmadha

nga jugu në veri”

Duke vështruar aspektin e thellësisë analitike të këtyre vargjeve, shkrimtari dhe studiuesi Fatmir Terziu, te revista “ Fjala e Lirë”, ku analizon poezinë satirike të Ekremit dhe thotë: “Ironia, kjo figurë e afërt me metonimitë e shumta që përdor poeti në vëllimin e tij poetik, na jep një mundësi të lehtë për të kuptuar fjalën si e kundërta e kuptimit të saj të parë... Të gjitha këto vargje ironike të pushtuara nga sarkazma kanë në detaje anën e kundërt të kuptimit”

Për në fund, ka arsye të plotë që të lexohet poezia e Ajrulit, pasi kjo satirë shpreh lidhjen kulturore midis njerëzve e që realizohet përmes formave më të përkryera të komunikimit letrar me shumë ndjesi estetike dhe me një diskurs të ndjeshëm plot art kulturor që vihet në shërbim të identitetit të njeriut. Poetit, apo thënë ndryshe, mikut tim, Ekrem Ajrulit, i dëshirojmë jetë të gjatë, shëndet dhe suksese në vepra të reja.


kthehu

SHKRIMET E FUNDIT

FOTOLAJM

EPOPEJA E UҪK'së!

FOTODËSHMI

  • Deshmoret e Kombit
  • Xhemajli Berisha
  • Shaban, Adem e Hamëz Jashari
  • Mehë Uka
  • Tahir Sinani
  • Ridvan Qazimi - Komandant Lleshi
  • Xheladin Gashi - Plaku
  • Jashar Salihu
  • Xhemajl Fetahaj
  • Agim Ramadani
  • Indrit Cara - Kavaja
  • Mujë Krasniqi - Kapuçi
  • Abedin Rexha - Sandokani
  • Fehmi i Xheve Lladrovci
  • Remzi Ademaj, Xhevat e Seladin Berisha
  • Bekim Berisha - ABEja
  • Ilir Konushevci
  • Ismet Jashari - Kumanova
  • Luan Haradinaj
  • Adrian Krasniqi
  • Zahir Pajaziti, Edmond Hoxha dhe Hakif Zejnullahu
  • Bahri Fazliu dhe Agron Rrahmani
  • Adem Jashari
  • Ahmet Haxhiu
  • Fadil Vata
  • Ukshin Hoti
  • Afrim Zhitia dhe Fahri Fazliu
  • Rexhep Mala dhe Nuhi Berisha
  • Jusuf Gërvalla dhe Kadri Zeka
  • Naser Hajrizi
  • Adem Demaçi
  • Metush Krasniqi
  • Zekeria Rexha
  • Xheladin Hana
  • Musine Kokollari
  • Marije Shllaku
  • Gjon Serreçi
  • Qemal Stafa
  • Mulla Idriz Gjilani
  • Shaban Polluzha
  • Avni Rrustemi
  • Azem e Shote Galica
  • Asdreni
  • Migjeni
  • Ndre Mjeda
  • Shtjefën Gjeqovi
  • Faik Konica
  • Fan Noli
  • Gjergj Fishta
  • Bajram Curri
  • Isa Boletini
  • Idriz Seferi
  • Hasan Prishtina
  • Luigj Gurakuqi
  • Ismail Qemali
  • Dedë Gjo Luli
  • Çerqiz Topulli dhe Mihal Grameno
  • Mehmet Pashë Deralla
  • Vaso Pashë Shkodrani
  • Naum Veçilharxhi
  • Haxhi Zeka
  • Mic Sokoli
  • Naim Frashëri
  • Sami Frashëri
  • Sylejman Vokshi
  • Ymer Prizreni
  • Ali Pashë Gucia
  • Abdyl Frashëri
  • Jeronim De Rada
  • Marko Boçari
  • Bubulina
  • Pjetër Bogdani
  • Lekë Dukagjini
  • Gj.K.Skënderbeu
  • Teuta
  • Kostandini i Madh
  • Leka i Madh
  • Iliria

VIDEO

LOBI SHQIPTAR NË EUROPË!

DOKUMENTAR

Copyright © 2006 - 2012 Portali Pashtriku.org - Të gjitha të drejtat e rezervuara.     Zhvilluar nga: AlbaProject Networks