SIGURIA KOMBЁTARE SI DOKTRINЁ E MBIJETESЁS …

Siguria Kombëtare si Doktrinë e Mbijetesës

Realizmi politik si udhërrëfyes i Strategjisë së Kosovës përballë kërcënimeve rajonale

Nga Adnan Qaka

Siguria kombëtare përbën themelin ontologjik të shtetit. Ajo nuk është thjesht një objektiv i politikës së jashtme, por kushti paraprak i ekzistencës politike, juridike dhe territoriale të një kombi. Në një sistem ndërkombëtar të strukturuar nga anarkia, ku mungon një autoritet suprem mbi shtetet dhe ku garancia e vetme e mbijetesës është kapaciteti i vetë shtetit për t’u mbrojtur, siguria kombëtare shndërrohet në interesin parësor dhe të panegociueshëm. Për pasojë, çdo analizë serioze e politikës së jashtme duhet të nisë dhe të përfundojë me pyetjen thelbësore: si ruhet dhe si forcohet siguria kombëtare?

Në këtë kuadër, shkolla realiste e marrëdhënieve ndërkombëtare ofron kornizën më koherente dhe më pragmatike për të konceptuar strategjinë shtetërore. Realizmi politik mbështetet mbi premisën se sistemi ndërkombëtar është konkurrues, konfliktual dhe i dominuar nga logjika e fuqisë. Shtetet janë aktorët kryesorë, ato veprojnë racionalisht në funksion të interesit kombëtar, dhe interesi kombëtar, në thelb, identifikohet me mbijetesën dhe sigurinë. Në këtë optikë, fuqia – veçanërisht ajo ushtarake, por edhe ekonomike, teknologjike dhe politike – përbën instrumentin themelor për ruajtjen e sovranitetit dhe të integritetit territorial.

Për një shtet si Kosova, siguria kombëtare nuk është kategori teorike, por çështje ekzistenciale. Mjedisi rajonal karakterizohet nga tensione të vazhdueshme, nga mosnjohja e shtetësisë së saj nga Serbia dhe nga kërcënimet e vazhdueshme të Serbisë ndaj Kosovës për ta sfiduar sovranitetin dhe funksionalitetin institucional të Republikës. Në këtë realitet, çdo qasje që mbështetet vetëm në retorikë normative apo në shpresën e stabilitetit të garantuar nga faktorë të jashtëm është e pamjaftueshme. Realizmi kërkon që shteti të mbështetet para së gjithash në kapacitetet e veta dhe të ndërtojë një arkitekturë sigurie që prodhon parandalim efektiv.

Strategjia kombëtare e sigurisë, si dokument dhe si doktrinë, duhet të artikulojë qartë interesat vitale të Kosovës: ruajtjen e integritetit territorial, mbrojtjen e rendit kushtetues, konsolidimin e subjektivitetit ndërkombëtar dhe garantimin e stabilitetit të brendshëm. Një strategji e tillë nuk mund të jetë deklarative; ajo duhet të përkthehet në politika konkrete për rritjen e kapaciteteve mbrojtëse, forcimin e institucioneve dhe ndërtimin e një kulture të qëndrueshme të sigurisë.

Në qasjen realiste, një nga mekanizmat kryesorë për garantimin e sigurisë është ekuilibrimi i fuqisë. Kur një shtet përballet me një aktor që synon epërsi strategjike ose që përbën kërcënim potencial, ai duhet të ndërmarrë masa për të balancuar atë fuqi. Ky balancim realizohet përmes dy dimensioneve të ndërlidhura: forcimit të brendshëm dhe zgjerimit të partneriteteve strategjike. Për Kosovën, kjo nënkupton para së gjithash ndërtimin e kapaciteteve të qëndrueshme mbrojtëse, modernizimin e strukturave të sigurisë, investimin në teknologji, inteligjencë dhe mbrojtje kibernetike, si dhe rritjen e profesionalizmit të forcave të saj.

Forcimi i brendshëm nuk kufizohet në dimensionin ushtarak. Siguria kombëtare është e pandashme nga stabiliteti ekonomik, kohezioni shoqëror dhe funksionaliteti institucional. Një ekonomi e brishtë dhe institucione të dobëta krijojnë hapësirë për ndërhyrje të jashtme, për destabilizim dhe për luftë hibride. Prandaj, strategjia e sigurisë duhet të jetë gjithëpërfshirëse, duke integruar politikat ekonomike, energjetike, informative dhe arsimore në funksion të qëndrueshmërisë shtetërore. Një shtet i fortë nga brenda është më pak i cenueshëm nga jashtë.

Dimensioni i dytë i ekuilibrimit lidhet me rritjen e partneriteteve dhe aleancave strategjike me shtete mike, në funksion të shumëfishimit të fuqisë dhe të konsolidimit të pozitës ndërkombëtare. Në një sistem ndërkombëtar ku shtetet e vogla përballen me kufizime strukturore, zgjerimi i rrjetit të bashkëpunimeve strategjike përbën instrument racional për të balancuar presionet dhe për të rritur kapacitetin negociues. Partneritetet e tilla duhet të ndërtohen mbi interesa të përbashkëta, mbi bashkëpunim në fushën e mbrojtjes, ekonomisë dhe teknologjisë, si dhe mbi koordinim diplomatik në arenën ndërkombëtare. Sa më i gjerë dhe më i qëndrueshëm të jetë ky rrjet partneritetesh, aq më e lartë bëhet kostoja për çdo aktor që synon ta cenojë sigurinë e Kosovës.

Në raport me Serbinë, strategjia e sigurisë së Kosovës duhet të mbështetet në doktrinën e parandalimit. Parandalimi nuk nënkupton agresivitet; ai është mekanizëm racional për të shmangur konfliktin përmes krijimit të një balance të tillë fuqie që e bën çdo veprim destabilizues joracional dhe me kosto të papranueshme. Historia e marrëdhënieve ndërmjet dy vendeve tregon se pa një kapacitet të qartë mbrojtës dhe pa një arkitekturë të konsoliduar sigurie, stabiliteti mbetet i brishtë. Për këtë arsye, ndërtimi i një force mbrojtëse të aftë, rritja e rezistencës ndaj kërcënimeve hibride dhe konsolidimi i unitetit politik të brendshëm janë komponentë të domosdoshëm të strategjisë.

Siguria kombëtare për Kosovën është, mbi të gjitha, projekt afatgjatë shtetformues. Ajo kërkon vizion strategjik, konsensus politik dhe investim të vazhdueshëm në kapacitete. Nuk mjafton reagimi ndaj krizave; nevojitet parashikim, planifikim dhe strukturim i politikave në funksion të interesave afatgjata. Realizmi politik na kujton se paqja dhe stabiliteti nuk janë gjendje natyrore e sistemit ndërkombëtar, por rezultat i një balance të ndërtuar me kujdes përmes fuqisë dhe racionalitetit strategjik.

Për Kosovën, siguria kombëtare duhet të trajtohet si doktrinë shtetërore dhe jo si çështje dytësore e debatit politik. Në një rajon ku rivalitetet historike dhe ambiciet gjeopolitike vazhdojnë të ndikojnë në sjelljen e aktorëve shtetërorë, vetëm një qasje e mbështetur në realizmin politik – forcim i brendshëm, rritje e partneriteteve strategjike me shtete mike dhe ndërtim i kapaciteteve efektive parandalimi – mund të garantojë mbijetesën, sovranitetin dhe zhvillimin e qëndrueshëm të Republikës së Kosovës. Siguria nuk është luks politik; ajo është kushti i parë i lirisë dhe i së ardhmes shtetërore.

—————————

KRIMI I GJENOCIDIT SERB NЁ REÇAK (VIDEO) 

https://pashtriku.org/krimi-i-gjenocidit-serb-n%d1%91-recak-video/