Paradoksi i mbijetesës në politik!
AMORALITETI POLITIK NË RETORIKËN E POLITIKANËVE
Nga Sheradin Berisha, më 26 gusht 2026
Kontrata e thyer mes etikës dhe pushtetit
Në teorinë politike, pushteti legjitimohet përmes një kontrate sociale ku udhëheqësit premtojnë mbrojtjen dhe mirëqenien e qytetarëve në shkëmbim të besimit të tyre me votë. Megjithatë, tranzicioni i gjatë dhe zhvillimet politike të pasluftës në Kosovë kanë dëshmuar një realitet krejtësisht ndryshe. Morali dhe politika, dy nocione që teorikisht duhet të plotësonin njëra – tjetrën, kanë pësuar një divorc të plotë.
Përvoja shumëvjeçare deri më sot sugjeron se në skenën tonë politike, pushtetarët nuk i përmbahen moralit jo nga pakujdesia, por si një strategji e qëllimshme mbijetese. Në këtë mjedis, ruajtja e një pozite udhëheqëse duket se kushtëzohet drejtpërdrejt nga braktisja e parimeve etike.
Mashtrimi si vegël mbijetese në politik
Nëse analizojmë profilin e politikanit në Kosovën e pasluftës, vihet në pah triumfi i parimit makiavelist “qëllimi arsyeton mjetet”. Ndërtimi i një karriere afatgjatë politike shpesh ka kërkuar zotërimin e një arsenali taktikash që bien ndesh me ndershmërinë: manipulimi i opinionit, premtimet e rreme, intrigat e prapaskenave dhe aftësia për t’u shtirur si mbrojtës i interesit públik.
Ky lloj oportunizmi tregon se udhëheqja nuk perceptohet si shërbim, por si një fushëbetejë ku mbijeton ai që është më i aftë të tjetërsojë të vërtetën. Sinqeriteti, në këtë kontekst, nuk shihet thjesht si dobësi, por si një “vetëvrasje politike” që të lë jashtë strukturave të vendimmarrjes politike.
Anatomia e premtimeve politike dhe korrupsioni i strukturuar
Ky amoralitet politik nuk ka mbetur thjesht një koncept teorik, por është shpërfaqur hapur në vendimet që kanë dëmtuar rëndë palcën e shtetit.
Një shembull eklatant është procesi i privatizimit të ndërmarrjeve shoqërore. Pasuria publike e ndërtuar me dekada u tjetërsua dhe u shit për vlera qesharake, duke shkatërruar bazën industriale të vendit dhe duke lënë mijëra punëtorë në rrugë, vetëm për të kënaqur orekset financiare të një kaste të ngushtë politike.
Në nivelin institucional, kjo frymë u sanksionua përmes punësimeve nepotike. Administrata shtetërore, bordet e pavarura, shëndetësia dhe arsimi u kthyen në “tregje” ku rekrutimi nuk bëhej mbi bazën e meritës apo të diplomës, por mbi bazën e librezës partiake dhe lidhjeve familjare. Kjo shkatërroi besimin e rinisë dhe jo vetëm tek institucionet e veta.
Mbi të gjitha, manipulimi me ndjenjat e qytetarëve kulmoi me premtimet e panumërta për liberalizimin e vizave. Për gati një dekadë, fushata të tëra zgjedhore u fituan duke vendosur data të rreme dhe duke izoluar një popull të tërë brenda mureve të premtimeve boshe, ndërsa vetë pushtetarët gëzonin luksin dhe imunitetin e pasaportave diplomatike.
Retorika e politikanëve dhe mosndëshkimi i gënjeshtrës
Një pjesë e përgjegjësisë për këtë status-quo ka rënë historikisht edhe mbi vetë shoqërinë dhe kulturën tonë politike. Për një kohë të gjatë, njerëzit e thjeshtë kanë rënë pre e retorikës së bukur dhe popullizmit të liderëve partiak.
Për fat të keq ekziston një prirje kolektive për t’i marrë fjalët e politikanëve si fakte të kryera, duke u mjaftuar me sipërfaqësoren. Kjo mungesë e llogaridhënies dhe e gjykimit kritik ka krijuar një terren komod për pushtetarët. Kur shoqëria nuk e ka ndëshkuar gënjeshtrën me votë ose me presion përmes protestave, ajo pa vetëdije e ka stimuluar politikanin që të vazhdojë të qeverisë përmes manipulimit, duke e ditur se premtimet nuk do të verifikohen kurrë.
Ndershmëria si “anomali” politike
Në diskursin tonë politik ka ndodhur një përmbysje e rrezikshme e vlerave. Ndershmëria dhe sinqeriteti, të cilat janë shtyllat substanciale të karakterit njerëzor, në politikëbërjen e Kosovës shpesh janë trajtuar si naivitet ose paaftësi për të menaxhuar proceset. Politikanët që kanë tentuar të mbajnë një qëndrim parimor shpesh janë margjinalizuar ose janë zëvendësuar nga figura më agresive dhe lojaliste në raport me liderin partiak.
Ky mekanizëm seleksionues ka bërë që në krye të institucioneve të riciklohen të njëjtat mentalitete politike qeverisëse, duke e kthyer pandërgjegjshmërinë dhe imoralitetin në një normë të pranueshme politike.
Përfundim: drejt një rilindje etike dhe ndryshimi shpresëdhënës
Megjithëse pasqyra e tranzicionit duket e zymtë, ky realitet nuk është një dënim i përjetshëm. Historia e shtetndërtimit tregon se asnjë sistem i bazuar mbi mashtrimin nuk është i qëndrueshëm pafundësisht. Ndryshimi i kësaj klime politike dhe kthimi i moralit në institucione është plotësisht i mundur, dhe çelësi i kësaj zgjidhjeje për mendimin tim qëndron në tri shtylla kryesore:
1. Vetëdijësimi përmes ndëshkimit me votë
Votuesit duhet të kalojnë nga një rol pasiv në një rol aktiv e vlerësues. Vota nuk duhet të shihet si detyrim partiak apo familjar, por si një kontratë llogaridhënieje. Ndëshkimi i parë me votë i premtimeve të papërmbushura është hapi i parë që i detyron politikanët të ndryshojnë qasje.
2. Reformimi i sistemit dhe fuqizimi i meritokracisë
Ndërtimi i mekanizmave të pavarur të monitorimit të punësimeve dhe reformimi i sistemit të drejtësisë dhe jo vetëm mund të thyejnë rrjetet e nepotizmit. Kur pozitat kyçe të zihen nga profesionistë të ndershëm dhe jo nga militantë, morali institucional do të rritet automatikisht.
3. Presioni i guximshëm nga shoqëria civile dhe media
Demokracia nuk funksionon vetëm ditën e zgjedhjeve. Një shoqëri civile e gjallë dhe një media investigative e guximshme duhet të shërbejnë si “roje” të interesit publik, duke bërë publike çdo tentativë për manipulim apo keqpërdorim. Ndryshimi nuk vjen duke pritur që politikanët të ndërgjegjësohen vetvetiu, por duke krijuar një mjedis ku amoraliteti politik kushton shtrenjtë.
Kosova ka një popullsi të re, të arsimuar dhe vitale, e cila duhet tregohet se ka potencial për të thyer tabutë politike. Kur shoqëria të refuzojë të ushqehet me fjalë të bukura dhe të kërkojë vepra konkrete, morali dhe politika do të fillojnë të bashkëjetojnë, duke i hapur rrugë një epoke të re të vetëdijësimit për ndryshim dhe qeverisje të dinjitetshme.
***
Politika si art i mashtrimit!
DEMOKRACIA DHE ANATOMIA E POLITIKANIT
Nga Sheradin Berisha, më 23 gusht 2026
https://pashtriku.org/demokracia-dhe-anatomia-e-politikanit/
