DROMCA HISTORIKE
ABORIGJENËT NË AUSTRALI
Aborigjenët në Australi janë banorët autoktonë ose origjinalë të këtyre tokave. ADN-ja konfirmon se kultura indigjene (rrënjëse) është një nga kulturat më të vjetra në tokë, ato vijnë nga Afrika.
Sekuenca e parë e gjenomit aborigjen (vendësit) konfirmon se popullsitë indigjene të Australisë u larguan nga Afrika 75,000 vjet më parë. Një studim gjenetik ka treguar se njerëzit aborigjenë janë pasardhës të njerëzve të parë që u larguan nga Afrika 75,000 vjet më parë, duke konfirmuar se ata mund të kenë kulturën më të vjetër të vazhdueshme në planet.
Australianët indigjenë ishin njerëzit e parë modernë që kaluan një rajon të panjohur të Azisë dhe Australisë, thotë profesor Eske Willerslev nga Universiteti i Kopenhagës, i cili drejtoi studimin. “Ka qenë një udhëtim vërtet i mahnitshëm që kërkon aftësi të jashtëzakonshme mbijetese dhe guxim,” thotë ai.
Një tufë flokësh shekullore e paraqitur te një antropolog nga një burrë aborigjen ka çuar në zbulimin e paraardhësve të australianëve aborigjenë.
———–
URA MË MAHNTËSE NË BOTË!
Kjo është ura më e lartë në botë me një lartësi 434 m! Ura Beipanjiang në Kinë, e cila shtrihet 565 metra mbi lumin Beipan, është një vepër e inxhinierisë moderne që u deshën pesë vjet për t’u përfunduar! Kjo urë, e cila lidh provincat e largëta të Guizhou dhe Yunnan, përshkon një nga rajonet malore më sfiduese të vendit, duke ofruar pamje mahnitëse për ata që guxojnë të kalojnë.
_____
Ura e lumit Yachi në Guizhou renditet e pesta në botë me një lartësi prej 434 metrash.
————
POPULLSIA E PERANDORISË ROMAKE NË SHEKUJT 1 – 2 pK.
Popullsia e Perandorisë Romake në shekujt 1 dhe 2 pas Krishtit u vlerësua në 59 deri në 76 milionë njerëz, me kulmin ndoshta të arritur pak përpara Murtajës Antonine (rreth 165 -180). Historiani Kyle Harper mendon se kishte 75 milionë banorë me një dendësi mesatare popullsie prej rreth 20 njerëz për kilometër katror në ditët e lulëzimit, edhe pse urbanizimi ishte jashtëzakonisht i lartë për periudhën para – moderne. Vetëm popullsia e qytetit të Romës llogaritet në pak më pak se një milion banorë në shekujt 1 dhe 2 pas Krishtit. Historiani Ian Morris sugjeron se asnjë qytet tjetër në Euroazinë perëndimore nuk kishte kaq shumë banorë deri në shekullin e XIX-të.
————-
HARKU I PERANDORIT ROMAK, TITI (79 – 81 p.K)
Harku i Titit (italisht Arco di Tito; latinisht Arcus Titi) u ndërtua për nder të triumfit të perandorit Titus në Jude dhe pushtimit të Jeruzalemit.
Harku i Titit është një hark triumfal me një fornix të vetme (dmth. me një hark të vetëm), i vendosur në shpatet lindore të Palatinës, në pjesën lindore të Forumit të Romës. Një kryevepër e artit romak, është monumenti simbolik i epokës flaviane, falë risive thelbësore si në fushën arkitektoniko – strukturore ashtu edhe në fushën artistike – skulpturore.
Mbishkrimi në papafingo (ana perëndimore, drejt Forumit) mban përkushtimin e monumentit nga Senati perandorit Titus (lindur në vitin 39, perandor nga viti 79 deri në vitin 81 pas Krishtit), i përmendur si “divus” dhe prandaj pas vdekjes u hyjnizua.
Harku është me një drejtim 15,4 m i lartë dhe është e mbuluar me relieve. Rruga kryesore e Forumit Romak – Via Sacra – kalon nën hark. Ajo u ndërtua nga perandori Domitian menjëherë pas vdekjes së vëllait të tij më të madh Titus në vitin 81 për të përkujtuar pushtimin e Jeruzalemit në vitin 70. Brenda harkut, në njërën anë, Perandori Titus është paraqitur në një karrocë të kurorëzuar si fitimtar.
——————-
PERANDORËT ILIRË QË MBIZOTËRUAN ROMËN
Pashtriku.org, 01. 03. 2017: Për rreth 3 shekuj (251 – 565), Roma u mbizotërua nga perandorë ilirë; ishte pikërisht kjo periudhë kur fiset vandale e sllave u mbajtën larg kufijve të rajonit, i cili më pas do të quhej Ballkan. Shumica e tyre kanë ardhur nga rajoni i Sirmiumit (pranë Mitrovicës së sotme- të Vojvodinës) në Iliri. Pas shekullit VI, në listën e perandorëve romakë rrallë gjendet ndonjë ilir. Më sa duket ilirët, nuk ishin më të favorizuarit e Romës ose e humbën fuqinë a ndikimin e tyre; kjo gjendje e krijuar përkon me vërshimin e sllavëve në trojet ilire. A ishte ky mënjanim i ilirëve nga pushteti rastësi a konspiracion, këtë vetëm studimet mund ta tregojnë.
Më gjerësisht 👇👇👇
https://pashtriku.org/perandoret-ilire-qe-mbizoteruan-romen/
HELMETA E KALORËSISË ROMAKE
Ndërsa Perandoria Romake u përball me shekujt e saj të fundit, zgjuarsia ushtarake u bë thelbësore për mbijetesën. Ndër përparimet e saj më të rëndësishme ishte helmeta e fundit romake – një evolucion në dizajn që revolucionarizoi mbrojtjen dhe qëndrueshmërinë e fushëbetejës.
Nga shekulli III pas Krishtit, kërcënimet e jashtme në rritje kërkonin armaturë më efektive. Përkrenarja e kreshtës doli si zgjidhja, kurrizi i saj dallues qendror jo thjesht dekorativ, por i projektuar për të shmangur dhe thithur ndikimin, duke rritur ndjeshëm mbrojtjen. I krijuar nga hekuri, çeliku ose bronzi, ai siguroi ekuilibrin e përsosur të forcës dhe lëvizshmërisë, thelbësore për luftën gjithnjë e më dinamike të Romës.
Më shumë se thjesht një pjesë e armaturës, kjo përkrenare simbolizon përshtatshmërinë e Romës, duke mishëruar ndjekjen e pamëshirshme të perandorisë për përsosmëri ushtarake edhe në epokën e saj të muzgut.
———————-
Sheradin Berisha © Pashtriku.org
