Kapja e shtetit
KRIMI PA PLUMB: KORRUPSIONI, VRASJA KOLEKTIVE DHE ZBRAZJA E TROJEVE TONA
Nga Sheradin Berisha – më 2 shtator 2026
Një analizë se si korrupsioni, nepotizmi dhe tenderimi klientelist nga ana e klasës politike në Kosovë përbëjnë një krim strukturor që po vret të ardhmen e shoqërisë shqiptare. Përmes shifrave alarmante të papunësisë dhe eksodit masiv nga Kosova e Shqipëria, propozoi tri politika publike emergjente për të rikthyer shpresën dhe dinjitetin e humbur.
Perceptimi i gabuar
Në diskursin publik dhe perceptimin kolektiv, koncepti i krimit shpesh reduktohet në formën e tij më të dukshme: dhunën fizike. Për një pjesë të madhe të opinionit publik, krimi mendohet ekskluzivisht si vrasja me armë zjarri dhe kriminelë etiketohen vetëm ata që marrin jetë njerëzish me plumb. Ky vështrim reduktues, ndonëse i kuptueshëm në rrafshin sipërfaqësor, injoron format më të sofistikuara dhe shkatërruese të krimit institucional që prekin themelet e një shoqërie.
Kapja e shtetit
Në kundërshtim me këtë përkufizim tradicional, krimi në epokën moderne ka marrë përmasa strukturore. Kriminelë nuk janë vetëm ata që tërheqin këmbëzën, por edhe politikanët të cilët, përmes sistemit të tenderimit, nepotizmit, korrupsionit të skajshëm dhe krimit të organizuar, e vënë pushtetin e vetë në shërbim të interesave private dhe të klientelës së tyre. Ky proces i kapjes së shtetit transformon institucionet publike në mekanizma të pasurimit të paligjshëm, duke asgjësuar parimin e meritokracisë dhe shtetit të së drejtës.
Kriza sociale
Si rrjedhojë e drejtpërdrejtë e këtij kriminalizimi të politikës, vjen edhe kolapsi socio-ekonomik i masave. Ndërsa analizat flasin për rreth 60 deri në 70 për qind të qytetarëve që lihen nën mëshirën e fatit, treguesit zyrtarë pasqyrojnë këtë ashpërsi ekonomike.
Sipas Agjencisë së Statistikave të Kosovës (ASK), shkalla zyrtare e papunësisë qëndron në rreth 10.9% (jo zyrtarisht është shumë më e lartë), por kjo shifër fsheh një alarm edhe më të madh: papunësia te të rinjtë (mosha 15-24 vjeç) kap shifrën shqetësuese prej 21.2% deri në 23.3%.
Nga ana tjetër, sipas Institutit të Statistikave në Shqipëri (INSTAT), megjithëse papunësia zyrtare ka zbritur në 8.4% (jo zyrtarisht e kalon këtë shifër), pabarazia në shpërndarjen e të ardhurave mbetet e lartë.
Ky segment dërrmues i popullsisë në të dyja shtetet detyrohet të mbijetojë me paga minimale që nuk mbulojnë as shportën bazë, duke sjellë humbjen totale të shpresës për një jetesë normale.
Eksodi masiv
Kjo gjendje e rëndë dhe e stërgjatur ka shkaktuar një krizë të paprecedentë demografike: ikjen masive të forcës më vitale të shoqërisë drejt vendeve të BE-së dhe jo vetëm. Sipas të dhënave të përpjekura nga Eurostat dhe raporteve të monitorimit rajonal, Shqipëria dhe Kosova kryesojnë në Ballkan për nga niveli i emigracionit neto. Për vitet e fundit, humbja neto vlerësohet në rreth 28. 000 persona në vit për Shqipërinë, ndërsa raportet e Institutit GAP tregojnë se vetëm brenda një viti në Kosovë u shënua një deficit prej mbi 28. 000 banorësh për shkak të largimeve. Ky largim nuk përbën thjesht një emigrim vullnetar për arsye karriere, por një eksod të detyruar nga pamundësia e tregut vendor për të absorbuar punëkërkuesit.
“Vrasja kolektive”
Shtrimi i pyetjes nëse ky fenomen përbën krim, merr një përgjigje të prerë. Pa asnjë dyshim po, ky lloj keqqeverisjeje është krim; madje, mund të cilësohet si një “vrasje kolektive” e të ardhmes së një kombi. Kur një politikë vret shpresën dhe dëbon popullatën e saj, ajo kryen krimin më të rëndë kundër shoqërisë. Përballë këtij realiteti, lind si imperativ historik nevoja për Ndryshimin e Madh – një përmbysje radikale e politikës klienteliste dhe kriminale për të rikthyer dinjitetin dhe shpresën në trojet shqiptare.
Tri zgjidhje
Për të kaluar nga denoncimi në veprim, luftimi i këtij kriminalizimi strukturor për mendimin tim kërkon zbatimen e menjëhershëm të tri politikave publike:
1. Vetingu në prokurorim
Duhet të ndërtohet një sistem i rreptë kontrolli për pasurinë dhe integritetin e zyrtarëve që menaxhojnë tenderët publikë. Digjitalizimi i plotë i prokurimeve dhe ndëshkimi penal i nepotizmit do të eliminonin klientelizmin.
2. Reforma e pagave
Paga minimale duhet të lidhet me koston reale të shportës së jetesës, duke u rritur në nivele dinjitoze. Ndërhyrja e shtetit me paketa mbështetëse për shtresat në varfëri ekstreme do të zbuste pabarazinë.
3. Kthimi i të rinjve
Duhen krijuar skema lehtësuese fiskale (heqje taksash) për bizneset e reja që themelohen nga të rinjtë, paralelisht me grante të garantuara për punësimin e të diplomuarve.
……
Po ju, çfarë mendoni?
A mjafton dënimi tradicional i krimit kur “vrasja kolektive” e të ardhmes sonë po ndodh çdo ditë përmes korrupsionit zyrtar? Cila nga tri politikat e propozuara mendoni se është më urgjente për të ndalur eksodin e rinisë? Shprehni mendimin tuaj në komente, sepse vetëm duke thyer heshtjen dhe duke përhapur të vërtetën mund të bëhemi pjesë e Ndryshimit të Madh që u duhet trojeve tona.
_____
Ilustrime për temën e trajtuar 👇👇👇
***
“Shteti Bektashi” në Shqipëri – legjitimon “Zajednicën” serbe në Kosovë!
KRIJIMI I SHTETIT BEKTASHI SHKATËRRON SHTETIN UNITAR TË SHQIPËRISË!
Nga Sheradin Berisha – më 2 shtator 2026
https://pashtriku.org/krijimi-i-shtetit-bektashi-shkaterron-shtetin-unitar-te-shqiperise/
© Pashtriku.org
