Dituria hap dyer, kureshtja i mban ato të hapura
DITURIA DHE KURESHTJA MODELUES TË MENDJES SONË
Nga Sheradin Berisha, më 28 gusht 2026
Dituria si çelës universal që hap dyer të zhvillimit personal
Dituria përfaqëson akumulimin e fakteve, përvojave dhe aftësive që njerëzimi ka mbledhur përgjatë shekujve. Ajo funksionon si një çelës universal. Filozofi stoik Epikteti dikur ka thënë: “Vetëm të arsimuarit janë të lirë”. Kjo thënie tregon se dituria na jep autoritetin dhe kompetencën për të kaluar pragun e të panjohurës. Kur një individ arsimohet, atij i hapen dyer që më parë ishin të mbyllura: dyer të karrierës, të kuptueshmërisë shoqërore dhe të zhvillimit personal. Pa këtë çelës, ne mbetemi jashtë dhomave ku ndërtohet e ardhmja.
Rreziku nga vetëkënaqësia e të diturit
Megjithatë, dituria e vetme mbart një rrezik të fshehur: vetëkënaqësinë. Kur njeriu beson se di mjaftueshëm, ai tenton të ndalet, duke lejuar që dyert e sapohapura të mbyllen përsëri. Sokrati, përmes thënies së tij të famshme: “Unë di një gjë, që nuk di asgjë”, na kujton se dituria e vërtetë kërkon përulësi. Një mendje e ngopur me siguri bëhet e ngurtë. Ndërkaq, filozofi modern Bertrand Russell plotësoi këtë ide duke thënë: “Problemi me botën është se budallenjtë janë plot besim, ndërsa inteligjentët janë plot dyshime”. Dyshimi dhe vetëdija për kufijtë tanë janë ato që na pengojnë të mbyllim mendjen.
Kureshtja si shtysë për gërmim
Këtu hyn në lojë kureshtja. Ajo është era që nuk lejon që dera e hapur nga dituria të përplaset e të mbyllet. Kureshtja është shtytësi instinktiv që na bën të pyesim “Pse?”. Albert Einstein e ka përkufizuar këtë në mënyrë të përsosur: “Unë nuk kam ndonjë talent të veçantë. Jam vetëm kurreshtar në mënyrë pasionante”. Po ashtu, duke theksuar rëndësinë e mbajtjes së dyerve hapur, ai shtoi: “Gjëja më e rëndësishme është të mos ndalosh kurrë së pyeturi. Kureshtja ka arsyen e saj të ekzistencës”. Dituria na sjell tek dera, por është ky pasion kureshtar që na shtyn të gërmojmë më thellë e të shohim çfarë shtrihet përtej saj.
Kurrshtja si ushqim për diturinë
Në fund të fundit, dituria dhe kureshtja formojnë një cikël të pafundëm të evolucionit njerëzor. Rrjedhimisht dituria hap dyer, kureshtja i mban ato të hapura. Aristoteli ka shkruar: “Të gjithë njerëzit nga natyra dëshirojnë të dinë”. Kjo dëshirë natyrale është pikërisht kureshtja që paraprin dhe ushqen diturinë. Kureshtja pa dituri është thjesht një dëshirë e paorientuar, ndërsa dituria pa kureshtje mbetet statike, si një libër i pluhurosur në bibliotekë. Së bashku, ato sigurojnë që çdo derë e hapur të mos jetë fundi i rrugëtimit, por thjesht një korridor që të çon drejt dyerve të tjera edhe më të mëdha.
───
Referencat
1. Aristoteli. (1998). Metafizika (W. D. Ross, Përkth.). Oxford University Press. (Vepra origjinale u botua rreth shekullit IV p.e.s.).
2. Calaprice, Alice. (Red.). (2010). Ajnshtajni më i cituari. – The ultimate quotable Einstein. Princeton University Press.
3. Epikteti. (2014). Diskurset dhe Enchiridion (T. W. Higginson, Përkth.). Dover Publications. (Vepra origjinale u botua rreth vitit 108 e.s.).
4. Platoni. (2003). Apologjia e Sokratit (M. C. Stokes, Përkth.). Aris & Phillips. (Vepra origjinale u botua rreth shekullit IV p.e.s.).
5. Russell, Bertrand. (2017). Triumfi i budallallëkut. Në “Të vdekshmit dhe të tjerët: Esetë amerikane të Bertrand Russell-it, 1931-1935”. – The triumph of stupidity. Në “Mortals and others: Bertrand Russell’s American essays, 1931-1935 ” (Vol. 1, fq. 203-205). Routledge. (Eseja origjinale u botua në vitin 1933).
***
Klientelizmi i lidershipit partiak
KRIZA E AUTORITETIT POLITIK NË KOSOVË
Nga Sheradin Berisha, më 27 gusht 2026
https://pashtriku.org/kriza-e-autoritetit-politik-ne-kosove/
