DROMCA TЁ HISTORISЁ BOTЁRORE
LISTA E MBRETIT SUMERIAN
Lista e Mbretit Sumerian, e gdhendur në pllaka balte mbi katër mijëvjeçarë më parë, detajon mbretërimin e tetë monarkëve që kryesuan Mesopotaminë për një total të jashtëzakonshëm prej 241,000 vjetësh përpara Përmbytjes së Madhe. Ky dokument enigmatik fillon me vendosjen e mbretërisë në Eridug, veçanërisht me Alulimin, i cili thuhet se sundoi për 28,800 vjet të mahnitshëm. Natyra e këtyre shënimeve ngre pyetje intriguese: A janë ato thjesht mitologjike, apo ato përmbajnë të vërteta themelore në lidhje me qytetërimet e lashta që mbeten për t’u eksploruar?
***
Ky prizëm balte është një nga të dhënat më të rëndësishme nga Mesopotamia e lashtë (Iraku modern). Secila nga të katër anët është e gdhendur me dy kolona të shkrimit kuneiform (si pykë) që regjistron gjuhën sumeriane. Dokumenti rendit një sërë qytetesh në Sumer dhe rajonet fqinje, sundimtarët e tyre dhe kohëzgjatjen e mbretërimit të tyre. Kanë mbijetuar disa versione të Listës së Mbretit Sumerian, por ky përfaqëson më të gjerën dhe më të kompletuarin.
Lista nuk është histori siç do ta kuptonim ne, por një kombinim i mitit, legjendës dhe informacionit historik. Fillon me origjinën mitologjike të mbretërimit, kur individët kanë mbretërime fantastike të gjata. Kjo pasohet nga vargjet e famshme: ‘Përmbytja u përfshi. Pasi Përmbytja kishte përfshirë dhe mbretëria kishte zbritur nga qielli. Përmbytja është subjekt i veprave të tjera kryesore në letërsinë mesopotamiane dhe historia u përshtat në Dhiatën e Vjetër për të formuar bazën e tregimit të Noeut.
Ndërsa lista arrin tek sundimtarët historikë, gjatësia e çdo mbretërimi bëhet më realiste. Përfundon me mbretin Sin-magir të të ashtuquajturës dinastia Isin (rreth 1827–1817 p.e.s.). Lista e Mbretit Sumerian duket se është krijuar për të nënkuptuar se dominimi i Mesopotamisë, i përcaktuar nga perënditë, mund të ushtrohej vetëm nga një qytet në një kohë të caktuar dhe për një periudhë të kufizuar. Në këtë mënyrë sundimtarët e qytetit të Isinit e legjitimuan veten si pasardhës të ligjshëm të mbretërive të fuqishme të së kaluarës.
———
Lista e Mbretit Sumerian
https://www.ashmolean.org/sumerian-king-list
***
https://www.meisterdrucke.uk/…/Baked-Clay-Prism-with…
***
https://www.crystalinks.com/SumerianKingList.html
***
https://sq.m.wikipedia.org/wiki/Perandoria_Akadiane
***
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Sumerian_King_List
========================
USHTRIA E PERANDORËVE ROMAKË
“Nga fundi i shekullit I pas Krishtit, në krahina u shfaq një lloj i ri i forcës jocivile, i quajtur “Numeri”. “Numeri”, i përbërë nga 100-200 njësi roje dhe zbulimi, u vendosën në gjatësi të caktuara kufitare dhe nuk u dërguan jashtë krahinës së caktuar gjatë fushatës së tyre.
“Njësitë e shpëtuara “Numeri” quheshin Exploratio dhe u përdorën për të eksploruar dhe siguruar zona përtej kufijve, veçanërisht në rajone të largëta pyjore si Dacian Limes”.
Njësitë “Numeri” ishin me përvojë, të trajnuar mirë dhe të aftë, të frikësuar nga të gjithë (lufta psikologjike) dhe bënin gjithçka që ishte e nevojshme për të kryer punën. Një ekip prej 200 prej tyre, sipas standardeve të sotme, do të ishin njësi të fshehta të operacioneve speciale, duke përdorur çdo metodë për të marrë përgjigje dhe për të përfunduar punën.
***
Sipas standardeve moderne, ushtria profesionale e Perandorisë Romake – e matur me detyrat e saj të ndryshme dhe numrin e armiqve të jashtëm – kishte një forcë çuditërisht të vogël prej 400,000 dhe 500,000 burrash. Ajo kishte detyrën klasike të vepronte si forca e armatosur e shtetit në konfliktet e jashtme dhe të brendshme. Gjithashtu, forca kryente edhe funksione që sot përfaqësojnë detyrat e policisë, policisë ekonomike, doganave dhe organeve tatimore. Por kjo nuk është e gjitha: Ushtarët romakë punuan gjithashtu si ndërtues rrugësh dhe anijesh, si arkitektë dhe kontraktorë ndërtimi, si pjesë e shërbimit të tyre.
_______
Burimi: “Ushtria e Perandorëve Romakë: Arkeologjia dhe Historia” nga Thomas Fischer, 2019. (“Armee der römischen Kaiser: Archäologie und Geschichte” von Thomas Fischer, 2019)
============
NJË TRUNG PEME E SHNDËRRUAR NË QYMYR!
Në vitin 1918, minatorët që punonin në minierat e qymyrit në Wilkes-Barre, në Pensilvani, bënë një zbulim të jashtëzakonshëm, zbuluan një trung peme të ngurtësuar të vendosur në një shtresë qymyri.
Ky zbulim i mrekullueshëm besohet të jetë rreth 300 milionë vjet i vjetër, që daton në periudhën karbonifer, kur pyjet e gjera kënetore lulëzuan në rajon. Gjatë miliona viteve, materiali bimor nga këto pyje të lashta u varros dhe u shndërrua në qymyr, duke ruajtur gjurmët e një ekosistemi të humbur prej kohësh.
Trungu i fosilizuar i pemës, i ruajtur jashtëzakonisht mirë, ofron një pasqyrë magjepsëse në Pensilvaninë parahistorike, kur peizazhi karakterizohej nga këneta të harlisur.
Ai shërben si një kujtesë e habitshme e historisë natyrore që shtrihet nën këmbët tona dhe e proceseve gjeologjike që çuan në formimin e lëndëve djegëse fosile në të cilat mbështetemi sot.
_______
https://www.reddit.com/…/petrified_tree_stump_deep…/…
***
————————–
DROMCA HISTORIKE
***
MBRETËRESHAT E EGJIPTIT – BENT’ANATH DHE KLEOPATRA
https://pashtriku.org/mbretereshat-e-egjiptit-bentanath-dhe-kleopatra/
Sheradin Berisha © Pashtriku.org
