Sokrati në Trojet Shqiptare
Nga Prof. Enver N. Rexhaj, Prizren – gusht 2026
Takimi me Udhëheqësin
Në një mëngjes të qetë, kur malet ende mbanin mjegullën e natës, Sokrati mbërriti në një tokë ku shumë histori ishin shkruar.
Ai pa njerëz që punonin, të rinj që ëndërronin, dhe të moshuar që ruanin kujtime.
Një udhëheqes iu afrua.
– Mirë se erdhe, Sokrat.
Çfarë kërkon në vendin tonë?
Sokrati buzeqeshi.
– Nuk kërkoj pasuri, as lavdi.
Kërkoj të di:
Çfarë kërkon një njeri kur merr përgjegjësin për fatin e shumë njerëzve?
Udhëheqësi u mendua.
– Të ndërtoj një të ardhme më të mirë.
Sokrati pyeti:
– Për kë?
Për ata që flasin më fort?
Apo edhe për ata që mezi dëgjohen?
Salla heshti.
– Një popull nuk matet vetëm me ndërtesat që ngrihen, tha Sokrati.
Matet me fëmijet që marrin arsim.
Me të rinjtë që gjejnë shpresë.
Më të moshuarit që ndihen të respektuar.
Me qytetarët që besojnë se zëri i tyre ka vlere.
Udhëheqësi pyeti:
. Por politika është e vështirë.
Sokrati u përgjigj:
– Edhe drejtimi i një anijeje në stuhi është i vështirë.
Por kapiteni nuk zgjidhet për të marrë lavdinë e detit.
Zgjidhet për të mbajtur njerëzit të sigurt.
Pastaj Sokrati shikoi përtej maleve.
– Një vend ka nevojë për më shumë se fjalë.
Ka nevojë për kujtesë, urtësi dhe zemër.
Sepse pushteti kalon.
Por mënyra si i ke shërbyer njerëzve, mbetet.
Dhe udhëtimi i Sokratit vazhdoi…
drejt qyteteve të tjera, drejt pyetjeve të tjera.
———
SOKRATI NЁ TIRANЁ
Në një ditë me diell, kur rrugët e Tiranës gumëzhinin nga jeta, Sokrati hyri në qytet.
Pa ndërtesa të larta, rrugë të mbushura, dhe njerëz ë leviznin mes së shkuarës dhe së ardhmes.
Ai u takua me një udhëheqës dhe e pyeti:
– Çfarë kërkon një vend kur ndërton një të ardhme?
Udhëhegësi u përgjigj:
– Zhvillim. Përparim. Mundësi.
Sokrati buzëqeshi.
– Jane fjale te mëdha.
Por më thuaj:
A matet përparimi vetëm me atë që shohim me sy?
Apo edhe me atë që ndodh brenda zemrave të njerëzve?
Udhëheqësi mendoi.
– Ndoshta të dyja.
Sokrati vazhdoi:
– Një qytet mund të ketë rrugë të bukura.
Por rruga më e rëndësishme është ajo që çon një të ri drejt shpresës.
Mund të kete ndërtesa të mëdha.
Por ndërtesa më e çmuar është besimi i qytetarit.
Pastaj Sokrati doli në rrugë.
Takoi një student.
– Çfarë dëshiron për vendin tënd? – pyeti ai.
I riu u përgjigj:
– Dua të kem arsye të ndërtoj jetën time këtu.
Sokrati pa drejt qytetit.
– Një komb nuk mbahet vetëm nga kujtimet e së kaluarës.
As vetëm nga ëndrrat e së ardhmes.
Mbahet nga puna e sotme.
Ai u takua me një të moshuar.
– Çfarë do t’u thuash të rinjve? – pyeti Sokrati.
Plaku u përgjigi:
– Të mos harrojnë prej nga vijnë.
Sokrati buzeqeshi.
– Dhe të mos kenë frikë nga ajo ku mund të shkojnë.
Kur perëndoi dielli mbi qytet,
Sokrati tha:
“Një vend nuk bëhet i madh vetëm kur rrit ekonominë.
Bëhet i madh kur rrit shpresën.
Sepse pas çdo qyteti qëndrojnë njerëzit, dhe pas çdo njeriu qëndron një ëndërr.
Dhe udhëtimi vazhdoi, drejt një qyteti tjetër, drejt një bisede tjetër.
—
SOKRATI NЁ PRISHTINЁ
Në një mëngjes pranvere, kur rrugët e Prishtinës mbusheshin me hapa të rinj, Sokrati hyri në qytet.
Pa studentë me libra në duar, të rinj me ëndrra në zemër, dhe njerëz që kërkonin një të ardhme më të sigurt.
Në një sallë takimesh, ai u prit nga një udhëheqës.
– Çfarë të solli këtu, Sokrat? – pyeti ai.
Sokrati buzëqeshi.
– Dëgjova se ky është një vend që ka kaluar shumë sprova.
Dhe dua të pyes:
Çfarë e bën një shtet të fortë?
Udhëheqësi u përgjigj:
– Institucionet, zhvillimi, ekonomia.
Sokrati tundi kokën.
– Janë të rëndësishme.
Por a mjaftojnë nëse një i ri nuk beson se mund të ndërtojë të ardhmen këtu?
Dhoma heshti.
Sokrati vazhdoi:
– Një vend nuk ndërtohet vetëm me tulla e ndërtesa.
Ndërtohet me besim.
Me drejtësi.
Me mundësi për ata që sapo kanë nisur rrugën e jetës.
Udhëheqësi pyeti:
– Po çfarë kërkon populli më shumë?
Sokrati u përgjigj:
– Ndoshta jo vetëm premtime.
Ndoshta kërkon të ndihet i dëgjuar.
Sepse një qytetar nuk është vetëm një votë në një ditë.
Është një jetë, një familje, një ëndërr.
Pastaj Sokrati doli në shesh.
Pa të rinj që diskutonin.
Disa donin të largoheshin.
Disa donin të qëndronin.
Ai pyeti një të ri:
– Cfarë kërkon?
I riu u përgjigj:
– Një vend ku puna ime dhe zëri im të kenë vlerë.
Sokrati buzeqeshi.
Dhe tha:
“Një shtet fiton të ardhmen jo kur i mban të rinjtë me forcë, por kur u jep arsye që të duan të qëndrojnë.”
Dhe rruga e tij vazhdoi, drejt qytetit tjetër, drejt një pyetjeje tjetër.
—–
SOKRATI NЁ SHKUP
Në një mëngjes të kthjellët, pranë lumit Vardar, Sokrati hyri në Shkup.
Ai pa një qytet ku shumë zëra takoheshin.
Dëgjoi gjuhë të ndryshme, kujtime të ndryshme, por edhe të njëjtën dëshirë: të jetonin me dinjitet dhe shpresë.
Një udhëheqës e priti.
– Çfarë kërkon të kuptosh, Sokrat?
Sokrati buzëqeshi.
– Dua të di:
Si ndërtohet një shtëpi ku shumë njerëz ndihen se kanë vend?
Udhëheqësi u mendua.
– Me ligje.
Sokrati tundi kokën.
– Ligjet janë themeli.
Por a mjafton themeli nëse zemrat e njerëzve nuk takohen?
Dhoma heshti.
Sokrati vazhdoi:
– Një shoqëri nuk është vetëm një hartë dhe kufij.
Është kujtesa e njerëzve, gjuha e tyre, puna e tyre, ëndrrat e fëmijeve të tyre.
Një i ri iu afrua Sokratit.
– Ndonjëherë njerëzit na shohin sipas asaj që jemi, para se të na njohin si njerëz.
Sokrati u përgjigj:
– Ky është një gabim i vjetër i njerëzimit.
Njeriu shpesh ndërton mure para se të ndërtojë ura.
Ai pyeti:
– Çfarë është më e fortë: një mur apo një urë?
I riu buzeqeshi.
– Një urë.
– Pse?
– Sepse bashkon.
Sokrati tundi kokën.
– Pikërisht.
Një shoqëri e mençur nuk kërkon që njerëzit të harrojnë kush janë.
Por mëson t’i respektojë për atë që janë.
Pastaj Sokrati pa fëmijët që luanin se bashku.
Dhe tha:
“Fëmijët nuk lindin me mure në zemër.
Muret mësohen.
Por edhe urat mësohen.
Kur u largua nga Shkupi, Sokrati la pas një pyetje:
“A do të kujtohemi për ndarjet që ruajtëm, apo për urat që ndërtuam?”
Dhe rruga e tij vazhdoi, në kërkim të përgjigjeve që vetëm njerëzit mund t’i japin.
———————–
ANOMIA POLITIKE E KOSOVЁS …
Anomia politike e Kosovës: mes konfliktit të brendshëm dhe ndikimeve të jashtme
Nga Prof. Enver N. Rexhaj – Prizren, më 17 gusht 2026
https://pashtriku.org/anatomia-politike-e-kosov%d1%91s/
Pashtriku.org
