Anomia politike e Kosovës: mes konfliktit të brendshëm dhe ndikimeve të jashtme
Nga Prof. Enver N. Rexhaj – Prizren, më 17 gusht 2026
Kosova po përballet me një krizë politike që nuk duhet parë vetëm si një përplasje e radhës mes partive dhe liderëve. Pas saj fshihet një problem më i thellë: dobësimi i besimit, i solidaritetit dhe i normave që duhet ta mbajnë funksionale jetën institucionale.
Sociologu francez Emile Durkheim e përshkruante këtë gjendje me konceptin e anomisë: një situatë në të cilën normat dhe rregullat humbin fuqinë e tyre dhe interesi i përbashkët fillon të zëvendësohet nga interesa të ngushta individuale ose grupore.
Nëse e shohim Kosovën nga kjo perspektivë, pyetja nuk është vetëm pse politikanët nuk po arrijnë marrëveshje. Pyetja më e thellë është: çfarë po ndodh me normat e bashkëpunimit politik dhe me besimin e qytetarëve në institucionet e tyre?
Kur çdo kompromis interpretohet si humbje, kur kundërshtari politik trajtohet si armik dhe kur institucionet bëhen vazhdimisht arenë e konfliktit partiak, demokracia fillon të humbasë një nga shtyllat e saj kryesore: aftësinë për të bashkëjetuar me dallimin.
Kjo është pika ku kriza institucionale bëhet edhe krizë shoqërore. Qytetari mund të votojë, por nëse pas votës sheh vetëm bllokim, përplasje dhe pasiguri, lind zhgënjimi. Me kalimin e kohës, zhgënjimi mund të shndërrohet në mosbesim, apati dhe largim nga jeta publike.
Një shoqëri e polarizuar dhe me institucione të dobësuara mund të jetë më e ekspozuar ndaj përpjekjeve të aktorëve të jashtëm për të ndikuar në opinionin publik, proceset politike ose zgjedhore. Kjo nuk do të thotë se çdo krizë në Kosovë është e shkaktuar nga shërbime të huaja. Përkundrazi, do të ishte e gabuar të ndërtohej një analizë serioze mbi teori të pakonfirmuara. Por po aq e gabuar do të ishte të mos pyetnim se kush mund të përfitojë nga dobësia jonë institucionale.
Në këtë pikë, teoria e Durkheim-it bëhet veçanërisht aktuale: ndërhyrja e jashtme, nëse ndodh, nuk krijon domosdoshmërisht dobësinë nga zero. Ajo mund të shfrytëzojë çarjet që tashmë ekzistojnë brenda shoqërisë.
Përgjigjja ndaj çdo ndikimi të jashtëm nuk fillon vetëm me masa të sigurisë. Fillon me forcimin e institucioneve, rikthimin e besimit qytetar dhe ndërtimin e një kulture politike ku kompromisi nuk shihet si tradhti, por si përgjegjësi demokratike.
“A po ndërhyjnë qarqe të huajt në krizën tonë?”
Pyetja më e vështirë do të ishte:
“A po krijojmë vetë kushtet që të tjerët ta shfrytëzojnë krizën tonë?”
Nëse përgjigjja është po, atëherë sfida e Kosovës nuk është vetëm të mbrohet nga ndikimi i jashtëm. Sfida është të kapërcejë anominë e saj politike dhe të rikthejë besimin se institucionet i përkasin qytetarit, jo partisë.
Sepse një shtet me institucione të forta mund të përballet me presionet e jashtme. Një shtet me institucione të dobëta, përkundrazi, rrezikon që konflikti i brendshëm të bëhet terren për interesa që vijnë nga jashtë.
———–
TURPI QË NA MUNGON
Nga Prof. Enver N. Rexhaj – Prizren, më 17 gusht 2026
