Nga Adnan Qaka
Aleanca Izrael – Serbi po fuqizohet me ritme të shpejta dhe paraqet kërcënim serioz për rajonin
Serbia dhe Izraeli po forcojnë në mënyrë të vazhdueshme bashkëpunimin e tyre në fushat e inovacionit, shkencës dhe teknologjisë, duke e thelluar këtë partneritet përmes marrëveshjeve konkrete dhe projekteve strategjike.
Në muajin shkurt, në margjinat e Samitit të Veprimit për Inteligjencën Artificiale të mbajtur në Paris, Ministrja e Shkencës, Zhvillimit Teknologjik dhe Inovacionit e Serbisë, Jelena Begović, e cila ishte në një vizitë zyrtare në kryeqytetin francez, zhvilloi një takim në Ambasadën Serbe në Paris me Ministren izraelite të Inovacionit, Shkencës dhe Teknologjisë, Gila Gamliel. Gjatë këtij takimi, tema kryesore ishte nënshkrimi i memorandumit të bashkëpunimit ndërmjet Serbisë dhe Izraelit në fushat e inovacionit, shkencës dhe arsimit.
Begović theksoi rëndësinë e këtij partneriteti për të ardhmen e Serbisë dhe deklaroi se pritet një thellim i ndjeshëm i bashkëpunimit me Izraelin, veçanërisht në fushat e inovacionit, zhvillimit të ekosistemeve të startup-eve dhe arsimit. Ajo nënvizoi se temat kryesore të bashkëpunimit të ardhshëm do të jenë inteligjenca artificiale dhe arsimi, duke përfshirë reformimin e sistemit arsimor për ta bërë inteligjencën artificiale pjesë të procesit mësimor që në moshë të hershme.
Gjithashtu, gjatë bisedimeve u diskutuan programet mbështetëse izraelite, përfshirë fondet e posaçme për reagim të shpejtë dhe përdorimin e inteligjencës artificiale në trajtimin e traumave të pasluftës. Një vëmendje e veçantë iu kushtua edhe partneriteteve të inovacionit dhe modeleve që lidhin qeverinë me sektorin privat përmes qendrave kërkimore, arsimit dhe fondeve të startup-eve, të cilat luajnë rol kyç në zhvillimin dhe testimin e teknologjive në kushte reale.
U diskutuan gjithashtu mundësitë për zbatimin e përvojës izraelite në krijimin e projekteve pilot, që mundësojnë testimin dhe zhvillimin e inovacioneve në një mjedis real. Sipas Begović, negociatat për projekte konkrete dhe modele bashkëpunimi që do të kontribuojnë në zhvillimin e shkencës, inovacionit dhe arsimit në Serbi do të intensifikohen në periudhën e ardhshme.
Ajo theksoi më tej se bashkëpunimi me Izraelin është i një rëndësie të veçantë, duke e cilësuar atë si një nga shembujt më të mirë në botë për mënyrën se si shkenca përkthehet në produkte konkrete dhe në zhvillimin e një ekosistemi të fuqishëm inovacioni dhe startup-esh. Në kontekstin e inteligjencës artificiale, ajo nënvizoi nevojën për përgatitjen e brezave të rinj për të jetuar dhe punuar me teknologjitë e reja.
Nga ana e saj, Gamliel theksoi se Izraeli dhe Serbia ndajnë një vizion të përbashkët për zhvillimin e bazuar në shkencë dhe teknologji. Ajo u shpreh se ekziston një potencial i fortë për bashkëpunim dhe se temat e hapura gjatë takimit do të mundësojnë një shkëmbim të thelluar të njohurive dhe përvojave ndërmjet dy vendeve. Gjithashtu, u ra dakord për nënshkrimin e një protokolli bashkëpunimi në fushat e inovacionit, shkencës, teknologjisë dhe inteligjencës artificiale.
Në të njëjtën kohë, në muajin prill Serbia po planifikon hapjen e një fabrike për prodhimin e dronëve ushtarakë në bashkëpunim me kompaninë izraelite Elbit Systems, një nga prodhuesit më të mëdhenj të teknologjisë ushtarake në Izrael. Fabrika do të ndërtohet në zonën industriale Simanovic, rreth 28 – 30 km nga Beogradi, dhe do të funksionojë si një kompani e përbashkët: 51% në pronësi të Elbit Systems dhe 49% të kompanisë serbe Yugoimport-SDPR.
Plani përfshin prodhimin e dronëve ushtarakë me rreze të shkurtër dhe të gjatë, si dhe sisteme të avancuara që mund të operojnë në lartësi deri në rreth 6 km. Këta dronë do të kenë kapacitete për të kryer sulme ajrore të pavarura, zbulim në distanca të mëdha dhe ndërveprim me sisteme të tjera ushtarake, duke përforcuar dukshëm kapacitetet luftarake.
Ky zhvillim i vazhdueshëm i aleancës ndërmjet Izraelit dhe Serbisë paraqet një shqetësim serioz për stabilitetin rajonal, veçanërisht për Kosovën dhe Bosnjën dhe Hercegovinën. Kjo aleancë po konsolidohet në mënyrë të qëndrueshme në fusha kyçe si teknologjia, ekonomia dhe mbi të gjitha sektori ushtarak.
Është e qartë se bashkëpunimi ushtarak ndërmjet Serbisë dhe Izraelit ka karakter të theksuar ofensiv. Marrëveshjet e vazhdueshme në këtë drejtim, përfshirë edhe prodhimin e dronëve luftarakë, rrisin ndjeshëm kapacitetet ushtarake të Serbisë dhe përbëjnë një rrezik të drejtpërdrejtë për paqen dhe sigurinë në rajon.
Në këtë kontekst, forcimi i kësaj aleance shihet si një zhvillim që favorizon interesat strategjike të Serbisë dhe strukturave të lidhura me të, përfshirë edhe krijesën gjenocidale të ashtuquajturën “Republika Srpska”, duke rritur tensionet dhe duke minuar stabilitetin afatgjatë në Ballkan.
Për rrjedhojë, kjo aleancë në rritje të vazhdueshëm ndërmjet Izraelit dhe Serbisë nuk është thjesht një bashkëpunim teknik apo ekonomik, dhe ushtarak, por një zhvillim me pasoja të thella gjeopolitike, që paraqet kërcënim serioz për rajonin dhe kërkon vëmendje dhe reagim të shtuar nga faktorët rajonalë dhe ndërkombëtarë.
—
ALEANCA HISTORIKE IZRAEL – SERBI …
